الگوهای پیوند از دور

برهمکنش میان جو و اقیانوس نوعی الگویِ دمایی و فشاریِ متفاوت با الگوی غالب در مناطق خاصی از کره­ ی زمین به وجود می­آورد که تحت عنوان الگوهای پیوند از دور[۱] شناخته می­ شوند. اینکه می­گوییم برهمکنش میان جو و اقیانوس ( و نمی­گوییم جو و سطح خشکی­های زمین) این الگوها را پدیدار می­سازد به این دلیل است که اقیانوس­ها بیش از ۷۰ درصد از سطح زمین را پوشانده­اند و بنابراین تاثیر بیشتری روی هواکره دارند (عزیزی، ۱۳۸۳: ۳۸). دلیل دیگر استفاده از این اصطلاح این است که چون اساس ناهنجاری­ها و ناپایداری­های هواکره به مقدار بخار آب و تغییر حالت آب به فازهای مختلف بستگی دارد و از آنجا که پهنه­ های آبی منبع اصلی انتقال بخار آب به هواکره هستند، می­توان گفت که نسبت به خشکی­ها تاثیر بسیار بیشتری بر جو دارند و به عبارتی کنترل کننده­ ی اصلیِ حالات مختلف هوا هستند. الگوهای پیوند از دور از جمله مهمترین عوامل تاثیر گذار در تغییرات و نوسانات آب و هوایی سال به سال هستند (احمدی، ۱۳۹۲: ۳۹). از نظر تعریف، رابطه و همبستگیِ معنی دار بین دو الگو یا دو سیستم گردشیِ جو که در مسافتی دور از هم قرار دارند، «پیوند از دور» نا میده می­شود (علیجانی، ۱۳۹۲: ۱۵۸). این اصطلاح همچنین برای توصیف ارتباط الگوهای گردشیِ هواکره در یک منطقه با منطقه­ ی دیگر است (احمدی، ۱۳۹۲: ۳۹، به نقل از Bridgman and Oliver 2006). به عبارت ساده­ تر می­توان گفت که نوسان منظم بین عناصر آب و هوایی مختلف در دو نقطه­ ی جغرافیایی متفاوت به عنوان یک الگویِ پیوند از دور شاخته می­شود. به گونه­ ای که عناصر اندازه­ گیری شده در این دو نقطه دارای همبستگی معنی­ دار باشند.

در سطح کره­ ی زمین الگوهای پیوند از دورِ زیادی تا کنون شناسایی و مورد مطالعه قرار گرفته­ اند و همچنین اثرات آنها بر پدیده­ های آب و هوایی محلی و منطقه­ ای نیز مورد بررسی و تحلیل آماری قرار گرفته است (قویدل رحیمی، ۱۳۹۱) (احمدی، ۱۳۹۲) (علیزاده، عرفانیان، انصاری، ۱۳۹۰) (قویدل رحیمی، ۱۳۹۲) (فرج­ زاده و احمدی، ۱۳۹۲).

احمدی (۱۳۹۲) در کار بسیار ارزشمند خود در قالب رساله­ ی دکترا، اثر الگوهای پیوند از دور را بر بارش ایران تحلیل و بررسی نمود. ایشان در رساله­ ی خود اقدام به شناسایی و مطالعه­ ی همه­ ی الگوهای پیوند از دور شناخته شده در کره­ ی زمین کرده و آنها را به صورت جدولی در کار خود آورده است. جدولی که در ادامه می­آید نخستین فهرست نسبتا کامل از مهمترین شاخص­ های پیوند از دور جهانی است که نام برده در کار خود گردآوری کرده است.

ردیف	شاخص	تعریف لاتین	تبیین فارسی / منطقه / ناحیه
۱	AO	Arctic Oscillation	الگوی شمالگان
۲	AAO	AntArctic oscillation	الگوی جنوبگان
۳	AMMSST	Atlantic meridional mod (SST)	الگوی دما – جریانِ نیم روزی اطلس
۴	AMMWND	Atlantic meridional mod (wind)	الگوی باد نیم روزیِ اقیانوس اطلس

(ادامه نوشته را نيز مطالعه فرماييد)

ادامه نوشته